AKTUALNOŚCI

czyli co nowego na stronie…

temat dnia:

w aktualizacji

17.05.2026 – Dzisiaj już mało kto pamięta, że w maju stawiało się ,,maiki”. Były to na wysokich słupach umieszczone i wstążeczkami ustrojone drzewka lub wieńce. Kawalerowie stawiali takie ,,maiki” przed domami panien na wydaniu. U nas jeden ,,maik” stał w centrum wsi przy kaplicy…

MAJOWE WSPOMNIENIA – tekst Jadwigi Sładek

19.05.2026 Instytucjonalizacja ruchu górniczego w Jankowicach nastąpiła w dniach 11–12 listopada 1967 roku, kiedy to na ogólnym zebraniu zainicjowano działalność Koła Górniczego. Na czele pierwszego zarządu stanął Karol Belkius jako prezes, wspierany przez wiceprezesa Stefana Brachmana, skarbnika Henryka Solisza oraz sekretarza Edmunda Harnasza.

Koło Górnicze w Jankowicach

19.05.2026 – Każda dziołcha na wydaniu musiała mieć wiano. Na wiano składało się: jedna lub dwie pierzyny i poduszki, poszwy, ręczniki, garnki, wiadra, kulok na nudle, dzieżka i słomionka do chleba, beczka na kapustę, rompla i wanienka, a dziewczyny z bogatych gospodarstw dostawały jeszcze krowę, cielę, masniczkę, a czasem nawet kawałek pola…

WESELE – tekst Jadwigi Sładek

17.05.2026 – Tragiczne wydarzenia, które położyły kres życiu 46-letniego lekarza, rozegrały się w sobotę, 7 stycznia 1865 roku. Juliusz Roger towarzyszył wówczas swojemu pracodawcy i przyjacielowi, księciu raciborskiemu Wiktorowi I, w zimowym polowaniu organizowanym w rozległych lasach wchodzących w skład dóbr książęcych…

Śmierć Juliusza Rogera – rekonstrukcja historyczna, analiza kontrowersji i krytyka źródłowa

17.05.2026Przeżycia pewnego Anglika na Górnym Śląsku, opisane w łacińskich wierszach. Latem roku 1863 w zamku w Rudach [Rauden] bawił jako gość polowania księcia raciborskiego pan Ranken z Anglii, kawaler (bakalaureat) Uniwersytetu Oksfordzkiego, który, polecony przez angielskiego posła, podjął się zadania wspierania rodziny książęcej w posługiwaniu się językiem angielskim poprzez codzienną konwersację.

POLOWANIE – Ranken (1863)

17.05.2026 – Zapraszamy do opowieści Pani Jadwigi Sładek o szkolnym dzwoneczku, który stał się symbolem jankowickiej szkoły – dar proboszcza z Rud, księdza Emila Jatzka – który służył placówce aż do jej zamknięcia w 1999 roku.

„Historia kościelnego dzwoneczka” – tekst Jadwigi Sładek

17.05.2026obraz pobytu pruskiej pary następcy tronu w Rudy Raciborskie jesienią 1866 roku, a więc bezpośrednio po zakończeniu wojny prusko-austriackiej. Wydarzenie to miało charakter zarówno towarzyski, jak i reprezentacyjny, ukazując Rudy jako jedną z ważniejszych rezydencji arystokratycznych w tej części monarchii pruskiej.

Wizyta pruskiej pary następcy tronu w Rudach w 1866 roku

15.05.2026 – cyklu „JANKOWICKIE LEGENDY” – z opowieści Leonarda Pendzicha

Legend ciąg dalszy – z opowieści Leonarda Pendzicha

13.05.2026 – 20 czerwca 1615 roku doszło do zbycia majątku przez Piotra Goczałkowskiego na rzecz Klasztoru Cysterskiego w Rudach reprezentowanego przez opata Jana V (Johannesa Dorna). Zaledwie dwanaście lat wcześniej tj. w 1603 roku Jankowice zostały wyłączone spod jurysdykcji cystersów rudzkich i ustanawiał je jako autonomiczną własność szlachecką rodu Orzeskich.

Opactwo przejmuje władzę – sprzedaż Jankowic z 1615 roku

13.05.2026 z cyklu „JANKOWICKIE LEGENDY” – o pięknej Katarzynie i Czarnej Kałuży

Legenda o pięknej Katarzynie i Czarnej Kałuży

13.05.2026z cyklu „JANKOWICKIE LEGENDY” – Utopek

LEGENDY O JANKOWICKIM UTOPKU

12.05.2026Dokument z 1603 roku dowodzi przełomu w strukturze własności Jankowic, gdy Jeremiasz Orzeski uzyskał pełną własność, oswobadzając dobra spod zależności feudalnej względem opactwa rudzkiego.

Cystersi tracą wpływy? Niezwykły dokument z dziejów Jankowic (1603r.)

12.05.2026Historia nabycia Jankowic przez Jana Fragsteina w 1573 roku…

Jan Fragstein – właściciel Jankowic (1573-1593)

18.03.2026Uroczystość odpustowa ku czci Święty Izydor Oracz należy do najważniejszych i najbardziej charakterystycznych przejawów religijności ludowej oraz tradycji agrarnych w Jankowicach

Uroczystość odpustowa ku czci św. Izydora Oracza w Jankowicach

09.05.2026Analiza danych demograficznych Jankowic z Narodowych Spisów Powszechnych z lat 2011 i 2021 pozwala uchwycić fundamentalne procesy zachodzące we wspólnocie lokalnej w drugiej dekadzie XXI wieku

Przemiany demograficzne i społeczne wspólnoty lokalnej Jankowic w świetle danych statystycznych NSP w latach 2011–2021 oraz tendencje 1988 – 2021

09.05.2026W przeciwieństwie do wcześniejszych spisów, które dokumentowały przede wszystkim niedobory i strukturalne zapóźnienia mieszkalnictwa, dane z 2002 r. ukazują już społeczeństwo Jankowic wchodzące w nowy etap modernizacji infrastrukturalnej oraz stabilizacji własnościowej

Warunki mieszkaniowe i struktura zasobu mieszkaniowego w Jankowicach w 2002 roku w świetle NSP

09.05.2026Narodowy Spis Powszechny z 2002 r. ukazuje społeczność lokalną Jankowic w momencie głębokiej transformacji społeczno-ekonomicznej, już po ponad dekadzie funkcjonowania w realiach gospodarki rynkowej

Struktura demograficzna i społeczna ludności Jankowic w świetle Narodowego Spisu Powszechnego 2002

09.05.2026Rok 1988 stanowi istotny moment obserwacji struktury osadniczej, ponieważ zamyka okres późnego socjalizmu, a zarazem pozwala uchwycić rezultat wieloetapowego procesu narastania

Struktura chronologiczna zasobu mieszkaniowego Jankowic i jej konsekwencje społeczne (1988)

09.05.2026Postać Rogera zajmuje w badaniach nad społeczeństwem wiejskim Górnego Śląska miejsce szczególne. Jako lekarz związany z regionem, a zarazem uważny obserwator życia codziennego, pozostawił obraz wsi nie tylko jako przestrzeni gospodarczej, lecz przede wszystkim jako świata kultury,

J. ROGER – XIX WIECZNY DOKUMENTALISTA KULTURY LUDOWEJ GÓRNEGO ŚLĄSKA

05.05.2026Analiza danych Głównego Urzędu Statystycznego z roku 1970, wskazuje fascynujący przekrój społeczny Polski okresu wczesnego Gierka. To świadectwo transformacji cywilizacyjnej, jakiej poddawana była śląska wieś i mniejsze ośrodki miejskie w dobie PRL-u.

Poziom wykształcenia jankowiczan – 1970

04.05.2026Pomnik „Pamięci Ofiar I Wojny Światowej” w Rudach, usytuowany w pobliżu dawnego szpitalika „Rogera”, stanowi jedno z bardziej przejmujących, choć skromnych miejsc pamięci w tej części Górnego Śląska. Historia pomnika i fotorelacja z jego renowacji.

„Pamięci Ofiar I Wojny Światowej”

18.03.2026Konflikty pomiędzy społecznościami wiejskimi a właścicielami dóbr należały do trwałych elementów krajobrazu społeczno-gospodarczego Śląska w pierwszej połowie XIX wieku – przytaczamy przebieg jednego z nich…

Konflikt pastwiskowy w Jankowicach (1822-1827)

24.04.2026Znalezione w archiwach… „Opole, 21 czerwca 1921. Powstańcy kontynuują przegrupowanie...

Znaleziska – Powstańcy kontynuują przegrupowanie [czerwiec / lipiec 1921]

18.04.2026 – W tradycji wielkanocnej Jankowic szczególne miejsce zajmuje palma – barwny symbol odradzającego się życia, nadziei i przywiązania mieszkańców do lokalnych obyczajów. 

Palma

29.03.2026W 1965 roku w lesie w Rudach, tuż przy granicy z Jankowicami, dokonano fascynującego odkrycia – odnaleziono dwa gliniane dzbany, w których ukryto ponad 250 średniowiecznych, srebrnych monet.

Niezwykła historia „Skarbu Jankowickiego”

28.03.2026Porównanie powiatów raciborskiego i rybnickiego na podstawie – Topograficznego Podręcznika Górnego Śląska Felixa Triesta – wydanego drukiem w 1865 roku.

Porównanie powiatów raciborskiego i rybnickiego w połowie XIX wieku

27.03.2026 – Zrozumienie trudów życia i pracy na XIX-wiecznym Górnym Śląsku wymaga porzucenia współczesnego spojrzenia na ten łagodny dziś krajobraz i przyjęcia perspektywy ówczesnego chłopa. Analiza uwarunkowań środowiskowych dawnych powiatów raciborskiego (Kreis Ratibor) i rybnickiego (Kreis Rybnik)

Zmagania z naturą. Warunki środowiskowe i rolnictwo na pograniczu raciborsko-rybnickim w XIX wieku (studium przypadku wsi Jankowice)

26.03.2026Raport dr. Ostmanna dotyczący epidemii róży poszczepiennej w powiecie rybnickim opisuje metody szczepień oraz skutki zdrowotne

Raport kazuistyczny dotyczący róży poszczepiennej [1882 rok]

26.03.2026ZEITSCHRIFT FÜR BAUWESEN – Wydawane przez Ministerstwie Robót Publicznych / 1883 rok – opis budynku szkoły w Jankowicach

Budynek szkoły w Jankowicach – opis budynku

23.03.2026pis hasła JANKOWICE wg. publikacji „Alfabetyczno-statystyczno-topograficzny przegląd wsi, przysiółków, miast i innych miejscowości Pruskiej Prowincji Królewskiej na Śląsku

Opis „JANKOWIC” z 1845r.

18.03.2026Pani Marta Fojcik, świadek wydarzeń z lat 1939-1945 w Jankowicach, przedstawia dramatyczne wspomnienia z czasów II wojny światowej.

Między frontami. Życie w Jankowicach podczas wojny (1939-45)

17.03.2026 dwa wpisy dot. analiz historycznych kosztów utrzymania („koszyk życia”) i dietę śląskiego chłopa w XVIII wieku

Analiza „zamożności” zagrodnika z Jankowic z ok 1820 roku

Koszyk życia chłopa na Śląsku w XVIII wieku

15.03.2026dwa wpisy dot. analiz statystycznych analizy długości życia mieszkańców :

Analiza demograficzna zgonów we wsi Jankowice (1751–1802)

Analiza demograficzna i statystyczna mieszkańców Jankowic (1821-47 oraz 1859-66)

02.02.2026KONKURS PLASTYCZNY !

szczegóły na Konkurs plastyczny JANKOWICE-REKONSTRUKCJA

01.02.2026jak wyglądały zapisy umów podpisywanych z pracownikami lasów ?

Analiza typów i zapisów wraz z przykładami umów (1870-1927): Formy umów gospodarki leśnej w dobrach raciborskich – na przykładzie leśniczówki Corvey

25.02.2026dalsze kwestie dot. ORDYNACJI ZRĘBOWEJ (tym razem regulacje z 1924 r.)

Jak wyglądały regulacje dot. pracowników leśnych w tym mieszkańców Jankowic ? czytaj: Między feudalizmem a nowoczesnością w lasach księcia von Ratibor w I połowie XX wieku.

24.02.2026 – w opracowaniu: „UMUNDUROWANIE SŁUŻB LEŚNYCH – 1887–1917 – zapraszamy do obserwowania naszego projektu.
23.02.2026Hauordnung

Tym razem wpada kolejny materiał PREMIUM – dla wytrawnych miłośników „leśnych spraw”. Całość tego zagadnienia będzie podzielona na kilka wpisów – cz1 tłumaczenie z komentarzami. Nie masz dostępu do materiałów PREMIUM ? Wesprzyj nasz projekt i uzyskaj stały dostęp – Regulamin pozyskiwania drewna – adaptacja na potrzeby lasów książęcych von Ratibor – cz1

22.02.2026uzupełnienie wcześniejszego materiału dot. opisu Jankowic wg Katastru Karolińskiego

Klasyfikacja i opodatkowanie zasobów wsi Jankowice (Jankowitz) wg. Katastru Karolińskiego – szczegóły

22.02.2026 – Kwestie językowe w procesie zawierania umów z lokalną ludnością – XIX -XX w.

By egzekwować obowiązki chłopów (pańszczyznę, a później kwestie związane z uwłaszczeniem), odczytywać zarządzenia i rozstrzygać lokalne spory, konieczny był tłumacz… = więcej na: Język i prawo w dobrach księcia raciborskiego

18.02.2026ANALIZA RAPORTU RUDOLFA VIRCHOWA z czasu epidemii tyfusu w 1848 roku – warunki bytowania.

Jak dawien mieszkano ? – opis i wizualizacje znajdziesz na stronie: Warunki bytowania – przykładowe domostwo z I połowy XIX

17.02.2026EPIDEMIA I JEJ OBLICZA – szczegółowa analiza na przykładzie Jankowic, Rudy Kozielskiej i innych sąsiadujących wsi.

Czy epidemia z połowy XIX wieku to zawsze tyfus ? – sprawdź – Anatomia epidemii ze szczególnym uwzględnieniem Jankowic i okolicznych wsi. – ZASUBSKRYBUJ bezpłatnie i czytaj – 17 stron dogłębnych analiz z lat 1846-1849.

15.02.2026 – OSADNICTWO FRYDERYCJAŃSKIE

W nawiązaniu do wpisów z 13.02 – tłumaczenie artykułu autorstwa Georga Hyckela pt. Osady Fryderyka Wielkiego w powiecie raciborskim„, Dodano także w ramach uzupełnienia kilka dodatkowych treści do „Studium topograficzno-statystyczne Księstwa Raciborskiego w epoce fryderycjańskiej: analiza krytyczna dzieła Friedricha Alberta Zimmermanna [1784] – podsumowanie cz1 i 2„.

13.02.2026 – dla naszych SUBSKRYBETÓW – podsumowanie części 1 i 2 dzisiejszych wpisów – zachęcamy do darmowego zapisania się i zapoznania z podsumowanie / analizą treści.

SUBSKRYBUJ za darmo i czytaj – analiza historyczno-statystyczna dzieła Friedricha Alberta Zimmermanna pt. ”Beyträge zur Beschreibung von Schlesien” / tom 3 – podsumowanie całości.

13.02.2026Opis statystyczno-historyczny Księstwa Raciborskiego z XVIII w. – cz2

Kontynuacja tłumaczenia i objaśniania ”Beyträge zur Beschreibung von Schlesien” – dzieła Friedricha Alberta Zimmermanna wg własnego tłumaczenia z objaśnieniami – druga część poświęcona miastom Racibórz, Rybnik, Żory oraz opisaniu Klasztoru w Rudach.

13.02.2026Opis statystyczno-historyczny Księstwa Raciborskiego z XVIII w. – cz1

Na podstawie ”Beyträge zur Beschreibung von Schlesien” dzieła Friedricha Alberta Zimmermanna wg własnego tłumaczenia z objaśnieniami – pierwsza część opisu statystyczno-historyczny Księstwa Raciborskiego z XVIII w

12.02.2026O SZOSIE Z JANKOWIC DO RACIBORZA – inwestycja drogowa końca XIX w.

Dlaczego budowa nowoczesnej szosy z Jankowic do Raciborza / Gliwic w latach 70. XIX wieku zmieniła losy tej miejscowości i całego regionu?” –szczegóły

10.02.2026„Roger remiks. Pieśni Ludu Polskiego w Górnym Śląsku”

Już 11 lutego 2026 r. o godz. 17.00 w przestrzeni Pocysterskiego Zespołu Klasztorno-Pałacowego w Rudach, odbędzie się wydarzenie pt. „Roger remiks. Pieśni Ludu Polskiego w Górnym Śląsku” –szczegóły

09.02.2026zostań naszym SUBSKRYBENTEM (za darmo) i uzyskaj dostęp publikacji z ograniczonym dostępem – pierwszy materiał na podstawie „Codex Diplomaticus Silesiae”

Nasz nowy artykuł dotyczy pewnego sporu… – czytaj: Spór o dziesięciny między parafią w Stanicy a opactwem cysterskim w Rudach (z uwzględnieniem roli mieszkańców Jankowic w sporze)

08.02.2026równolegle z pracami nad opracowaniem Potthasta przygotowujemy materiały z „Codex Diplomaticus Silesiae

W chwili obecnej tłumaczymy i analizujemy kodeks pod kątem materiałów dot. Jankowic i możliwych treści, które uzupełnią nasz projekt. Opracowanie w trakcie – wkrótce szczegóły

07.02.2026Jankowice i inne wsie wg. Potthansta ?

opracowanie w trakcie – wkrótce szczegóły

03.02.02.2026O procesie lokacji opactwa cysterskiego w Rudach

Jakie źródła historyczne stanowią podstawę do rekonstrukcji procesu lokacji opactwa cysterskiego w Rudach i jakie są ich główne ograniczenia?

więcej na: Proces lokacji opactwa cysterskiego w Rudach

30.01.2026małe podsumowanie strony projektu „JANKOWICE – rekonstrukcja obrazów i słów”

Strona poświęcona historii wsi Jankowice i okolic na tle dziejów uruchomiliśmy 7 stycznia 2026. W wyszukiwarka jest „widziana” od tygodnia. Na stronie dostępne 22 wpisy i 19 oczekujących na publikację – co daje łącznie ponad 400 stron tekstu. Przypomnę – to oddolna inicjatywa, która na chwilę obecną nie znalazła wsparcia – instytucjonalnego i samorządowego – poza patronatem honorowym Muzeum w Raciborzu. Dziękujemy za tak liczne odwiedziny naszej strony i zachęcamy do regularnego odwiedzania. Będziemy wdzięczni za wspieranie naszej idei (każda wpłata i lajk ma projektu znaczenie) za co serdecznie dziękujemy.

MAPA STRONY

28.01.2026Opis Jankowic wg. Katastru Karolińskiego

Jakie informacje z podatkowych protokołów Katastru Karolińskiego pozwalają nam dziś zrekonstruować realne warunki życia mieszkańców Jankowic w XVIII wieku ? – więcej na:

Dokumenty podatkowe wsi Jankowice / Jankowitz (1724–1726) wg Katastru Karolińskiego

26.01.2026FORSTGEICHTSTAGE, czyli Dni sądu leśnego

Co pokazuje analiza akt sądowych z lat 1901–1921 o przemianach w charakterze postępowań – od spraw o przestępstwa leśne do umów dzierżawnych – i jak zmieniała się rola wymiaru sprawiedliwości? – więcej na:

Forstgerichtstage – analiza charakteru i ewolucji postępowań sądowych -cz1

25.01.2026zachęcamy do wsparcia projektu i uzyskania dostępu PREMIUM

treści PREMIU to formuły rozbudowanych treści, będących poszerzeniem publikacji, materiały archiwalne i audio zobacz przykład:

Ewolucja struktur administracyjno-sądowniczych w Jankowicach (Jankowitz Rauden) w ramach dóbr klasztornych cystersów w Rudach

24.01.2026Przynależności administracyjno-terytorialnej Jankowic Rudzkich w latach 1742–1945
23.01.2026ZABUDOWA I ARCHITEKTURA WIEJSKA JANKOWIC

czy wiesz czym był Hebestelle ? – koniecznie zapoznaj się tematem w nowym wpisie – Zabudowania i architektura wiejska Jankowic

22.01.2026HISTORIA I STATUS PRAWNY KARCZMY W JANKOWICACH – wprowadzenie

Kto nadał karczmarzowi prawa i czego one dotyczyły ?… sprawdź : Historia i status prawny karczmy w Jankowicach

21.01.2026HIERARCHIA SPOŁECZNA I RODZAJE GOSPODARSTW w XIX-wiecznych Jankowicach

Kim był Angerhäusler ?… sprawdź : Hierarchia społeczna i rodzaje gospodarstw w XIX-wiecznych Jankowicach

20.01.202JANKOWICKIE NIEUŻYTKI w XIXw.
  • W jaki sposób pruska administracja księcia raciborskiego zamykała spory o serwituty, przeliczając błoto, ugór i pracę ludzkich rąk na talary i grosze?
  • …odpowiedzi na te pytania znajdziesz w tekście: Wycena „nieużytków” w Jankowicach w I połowie XIX wieku



MATERIAŁY AUDIO: