materiały DODATKOWE
dodatkowe materiały będące uzupełnieniem treści książki
-
Säcularisationsfond – fundusz sekularyzacyjny
Fundusz sekularyzacyjny (Säcularisationsfond), utworzony przez Królestwo Prus w 1810 roku, miał na celu zarządzanie funduszami z likwidacji majątków kościelnych. Zrujnował on znaczne zyski klasztoru w Rudach, przejmując jego kapitał oraz fundusz mnichów. Pruska administracja ledwo wypłacała emerytury byłym mnichom, co przyczyniło się do społecznego ubóstwa. Continue reading
-
1811 – licytacja majątku opactwa
Licytacja majątku opactwa w Rudach w 1811 roku była konsekwencją edyktu sekularyzacyjnego. Pruskie władze, dążąc do szybkiej sprzedaży mienia klasztornego, spotkały się z trudnościami finansowymi wynikającymi z klęski pieniężnej i nowych, wysokich podatków. Ostatecznie wyprzedaż przyniosła znikome zyski, podważając znaczenie kulturowe opactwa. Continue reading
-
Historia klasztornego archiwum po kasacji zakonu
Wywiezienie archiwum rudzkich cystersów do Raciborza w 1828 roku było tragicznym epizodem w likwidacji ich dziedzictwa. Dokumenty, uznawane przez pruskich urzędników za bezwartościowe, traktowane były z ignorancją, co skutkowało ich zniszczeniem. Podobnie los spotkał bibliotekę klasztorną, gdzie książki zostały podzielone lub sprzedane jako makulatura. Continue reading
-
Czarny dzień – dekret kasacyjny
26 listopada 1810 roku w opactwie cystersów w Rudach Wielkich miała miejsce tragiczna ceremonia likwidacji zakonu, trwającego ponad 550 lat. Pruscy urzędnicy odebrali insygnia i pieczęcie, a mnisi, przy akompaniamencie nieszporów, złożyli symbole swojej władzy na czarnym stole, kończąc tym samym dotychczasowe życie klasztoru. Continue reading
-
Jankowicki dzwon
Dzwon św. Floriana, odlany w 1731 roku przez Franciszka Ksawerego Stanke, pełnił funkcje alarmowe i religijne, przez wieki ostrzegając mieszkańców przed pożarami. W 2024 roku uległ pęknięciu, co spowodowało jego trwałą utratę dźwięku. W planach jest wykonanie repliki, aby zachować jego historyczne znaczenie. Continue reading
-
Laudemium – objaśnienienie pojęcia na przykładzie Jankowic
Laudemium to feudalna opłata obciążająca mieszkańców Jankowic i okolic, wynosząca zazwyczaj 10% wartości transakcji nieruchomości. Wprowadzona przez opactwo cystersów, stawała się dotkliwym ciężarem dla chłopów. Reformy pruskie w XIX wieku umożliwiły wykup laudemium, co zakończyło ten system obciążeń. Continue reading
-
Wycug – objaśnienie pojęcia na podstawie akt
W pruskich aktach dotyczących Śląska, szczególnie w kontekście Jankowic, opisane są zasady umowy dożywocia (Altentheil), która zabezpieczała starszych gospodarzy. W zamian za przekazanie gospodarstwa, następcy zapewniali im dach nad głową, utrzymanie oraz dostarczanie dóbr. Wycugnicy byli zwolnieni z pańszczyzny, co regulowało ich status społeczny. Continue reading
-
Lista nazwisk mieszkańców Jankowic XVII-XX w.
aktualizacja – 28.07.2026 Nazwisko (forma podstawowa) Warianty i inne zapisy w tekście Adamka — Alexander Andrißek — Anioł Anjoł, Anjolkowa Augustinek Augustinkow, Jagustinek Augustinka Augustinek , Augusteńczyk Bach Bajon Banik — Barbozia — Bąk Bąkowa, Bonk, Bączek Bednarz Bednorz Belchior Belchius , Belkius , Balkius , Belgius Belkius — Berger Bernak — Bialasin — Biedron… Continue reading