Dodatek specjalny do Gazety Powiatowej w Rybniku (Rybniker Kreis-Blatt), numer 17.

Rybnik, 26 kwietnia 1873 r.

Gross Rauden (Rudy) stanowiły centralną część X Okręgu Wyborczego (X. Wahlbezirk) do Sejmiku Powiatowego w Rybniku, w skład którego wchodziły: Groß-Rauden, Barglowka, Klein-Rauden, Jankowitz-Rauden, Zwonowitz i Stodoll (łącznie 4229 mieszkańców, wybierających 1 deputowanego). Lokal wyborczy dla prawyborców z Groß-Rauden mieścił się w Książęcej Kancelarii Policyjnej w Rudach (Herzogliche Polizeikanzlei in Rauden). Przewodniczącym komisji był inspektor Forner, a jego zastępcą radca Schmidt

Zgodnie z § 111 ordynacji powiatowej z 13 grudnia 1872 r., podaje się do publicznej wiadomości podział deputowanych do sejmiku powiatowego (Kreistag) na poszczególne związki wyborcze, wykaz okręgów wyborczych dla gmin wiejskich oraz należących do ich związku samodzielnych obszarów dworskich, rzemieślników/przedsiębiorców i właścicieli kopalń, a także podział deputowanych na poszczególne wiejskie okręgi wyborcze oraz deputowanych miejskich na poszczególne miasta, z zaznaczeniem, że przeciwko podziałowi deputowanych i wytyczeniu wiejskich okręgów wyborczych można składać odwołania do 24 maja br. do Deputacji ds. Wewnętrznych (Heimatwesen) we Wrocławiu, oraz że ewentualne skargi należy składać na ręce podpisanego zarządcy urzędu starosty, na co wyraźnie się wskazuje.

Podział deputowanych do sejmiku powiatowego w powiecie rybnickim na poszczególne związki wyborcze.

Ustalenie liczby członków przyszłego sejmiku powiatowego, podział deputowanych sejmiku na poszczególne związki wyborcze, a także na poszczególne wiejskie okręgi wyborcze i miasta, nastąpiło przy udziale trzech członków obecnego sejmiku powiatowego zgodnie z przepisami paragrafów 84, 89, 90, 91 i 93 ordynacji powiatowej.

Według wyników spisu ludności z grudnia, ustalonych przez Królewski Urząd Statystyczny, ludność miejscowa powiatu, z wyłączeniem osób pełniących czynną służbę wojskową, wynosi 73 980 dusz (osób). Zgromadzenie powiatowe (sejmik powiatowy) ma zatem, zgodnie z § 84 ordynacji powiatowej z 13 grudnia zeszłego roku, składać się z 34 deputowanych.

Z tego, w oparciu o liczbę ludności miejscowej (§ 89 ordynacji powiatowej) przypada: a. na 9 949 mieszkańców miast – 5 deputowanych, oraz b. na związek większych właścicieli ziemskich, przedsiębiorców i właścicieli kopalń, jak również na należące do związku wyborczego gmin wiejskich samodzielne obszary dworskie, rzemieślników/przedsiębiorców, właścicieli kopalń oraz na gminy wiejskie o łącznej liczbie ludności 64 031 dusz – 29 deputowanych.

Z wyżej wymienionych w punkcie b. deputowanych, zgodnie z § 89 pkt 2 ordynacji powiatowej, połowa (czyli 14½) przypada na związek większych właścicieli ziemskich, przedsiębiorców i właścicieli kopalń, a druga połowa na gminy wiejskie oraz należące do ich związku wyborczego samodzielne obszary dworskie, rzemieślników i właścicieli kopalń; dlatego też, zgodnie z § 93 ustęp 2 ordynacji powiatowej i Artykułem 5, ustęp 4 instrukcji wykonawczej do ordynacji powiatowej z 10. zeszłego miesiąca, należało w drodze losowania rozstrzygnąć, któremu z tych związków przydzielić 15, a któremu 14 deputowanych. Losowanie, przeprowadzone przez podpisanego zarządcę urzędu starosty, zadecydowało, że 14 deputowanych ma zostać wybranych przez związek wyborczy większych właścicieli ziemskich itd., a 15 przez związek wyborczy gmin wiejskich itd.

Ponieważ liczba ludności trzech miast: Żor (Sohrau), Rybnika i Wodzisławia Śląskiego (Loslau) wynosi 9 949 dusz, a przez miasta ma zostać wybranych 5 deputowanych, na każde 1 989 dusz przypada 1 deputowany, a mianowicie: a. na miasto Żory z liczbą ludności 3 889 dusz – 2 deputowanych, b. na miasto Rybnik z liczbą ludności 3 650 dusz – również 2 deputowanych, oraz c. na miasto Wodzisław Śląski z 2 400 duszami – 1 deputowany. (por. §§ 92 i 93 ordynacji powiatowej, Artykuł 7 przynależnej instrukcji oraz nr 16 przepisów dodatkowych do Artykułu 7 instrukcji w reskrypcie ministerialnym z 10 marca br.)

Z wynoszącej 64 031 dusz liczby ludności obszarów dworskich i gmin wiejskich, na związek wyborczy większych właścicieli ziemskich, przedsiębiorców i właścicieli kopalń przypada 4 591, a na związek wyborczy gmin wiejskich i należących do niego samodzielnych obszarów dworskich, przedsiębiorców i właścicieli kopalń – 58 388. Z kolei 1 052 odpada z powodu braku samodzielności komunalnej.

Zatem, jako że związek wyborczy gmin wiejskich itd. ma wybrać 15 deputowanych do sejmiku powiatowego, na każde 3 892 dusze przypada jeden deputowany powiatowy. Zgodnie z tym, gminy wiejskie zostały, w miarę możliwości w nawiązaniu do mających powstać w przyszłości okręgów urzędowych (Amtsbezirke), podzielone na 15 okręgów wyborczych, a poniżej wydrukowany wykaz przedstawia przypisane do każdego pojedynczego okręgu wyborczego wiejskie miejscowości, samodzielne obszary dworskie, rzemieślników/przedsiębiorców i właścicieli kopalń, jak również liczbę dusz obecną w każdym okręgu wyborczym. W każdym okręgu wyborczym wybierany jest 1 deputowany.

Klein-Rauden (Rudy Małe): Populacja według spisu z 1871 r. wynosiła 529 mieszkańców (w zestawieniach wyborczych podawano 507 lub 532 mieszkańców. Szkoła w Klein-Rauden stanowiła lokal wyborczy dla 28. okręgu prawyborczego (obejmującego Jankowitz-Rauden, Rennersdorf i Klein-Rauden). Przewodniczącym komisji był nauczyciel Mendel, a zastępcą książęcy leśniczy Wolff (Herzogl. Revierförster Wolff).

Jankowitz-Rauden (Jankowice Rudzkie): Liczba mieszkańców według spisu z 1871 r. wynosiła 325 osób (w zestawieniach okręgowych 317 lub 333 osoby). Składka gminy Jankowitz-Rauden na powiatową kasę komunalną (repartycja na rok 1873) wynosiła 23 talary, 1 sgr i 6 pf.

Na koniec zwracam uwagę, w celu sprostowania opublikowanego 11-go bieżącego miesiąca (Dodatek specjalny do numeru 15 Gazety Powiatowej w Rybniku) Wykazu III. gmin wiejskich, że liczba dusz (mieszkańców) Pilchowic nie wynosi 807, lecz tylko 788, a liczba dusz Ochojca nie 420, lecz tylko 394, dlatego pierwsza miejscowość ma do wybrania tylko 2, a druga tylko 1 elektora, oraz że w poniższym wykazie wzięto pod uwagę miejscową ludność.

opracowanie: D.Poborski

Źródło: Rybniker Kreis-Blatt (Gazeta Powiatowa w Rybniku), nr 17 (Stück 17), Rybnik, 26 kwietnia 1873 r.