Jankowice to prawdopodobnie najpopularniejsza nazwa wsi w Polsce. Miejscowości o tej nazwie doliczono się aż 25…

Jankowice (zwane Rudzkimi dla odróżnienia od Jankowic w powiecie rybnickim) to niewielka wioska leżąca przy drodze z Rud do Raciborza, zewsząd otoczona lasami.

Wieś leży w Parku Krajobrazowym „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich” [50° 10′ 14″ N, 18° 23′ 34″ E]

Północno-zachodnia część miejscowości nosi nazwę Krasiejów. Część kompleksów leśnych w okolicy Jankowic posiadają lokalne nazwy: Czołna – las na przedłużeniu ul. Polnej, Szpis i Kadłub – lasy przy drodze leśnej do Rudy Kozielskiej, Thiergarten – dawny ogrodzony zwierzyniec, położony na północ od wsi, Czorno Kałuża – las po prawej stronie drogi do Rud. Znane są także lokalne nazwy łąk: Pieńki, Czcionki; pól: Zokuźnie, Zopłocie; dróg; Granica, Hulica, Krzyżowe Drogi, Wywóz, a także wzniesień: Kampa (243 m n.p.m.) – okolice Wiejskiego Domu Kultury i boiska, Pendzichowa Górka – na przedłużeniu ulicy Leśnej, Góra Zamkowa (214 m n.p.m.) – przy dukcie z Krasiejowa do nieistniejącej leśniczówki Corvey.

Przez centrum wsi przebiega 919 Droga wojewódzka nr 919.

Nazwa naszej wsi na przestrzeni dziejów zmieniała przyjmując nazwy takie jak:

• Ianikowice

• Ianicovitz

• Janikowice

• Janikowicy

• Janikowicze

• Jankowicze

• Jankowitz

• Jonkowit

• G. Iankowiz. Rauden

• Jankowitz Rauden

• Rodenbach

• Jankowice Rudzkie

• …a od 2005 – po prostu – Jankowice

Ewolucja nazwy Jankowic jest jak biografia człowieka, który zmieniał nazwisko w zależności od tego, u kogo służył. W dzieciństwie (średniowieczu) nosił rodowe imię swojego ojca (Ianikowice). Gdy dorósł i trafił pod opiekę klasztoru, do jego imienia dopisano przydomek właściciela (Rudzkie / Rauden). W burzliwym okresie dojrzałości, nowy, surowy pracodawca kazał mu przyjąć zupełnie obco brzmiące miano (Rodenbach), aby zatrzeć ślady jego pochodzenia. Na starość jednak człowiek ten powrócił do swojego pierwotnego imienia, choć wciąż nosi przy sobie dokumenty z dawnym przydomkiem…

Historia nazwy wsi Jankowice (Rudzkie) jest nierozerwalnie związana z jej średniowiecznym pochodzeniem, wpływami zakonu cystersów, a w późniejszych wiekach z procesami germanizacyjnymi oraz lokalnym dialektem śląskim.

Pochodzenie patronimiczne (Średniowiecze)

Pierwotna nazwa miejscowości ma charakter patronimiczny, co oznacza, że wywodzi się od imienia jej założyciela lub zasadźcy.

Rycerz Janik: Historycy i regionaliści przyjmują, że nazwa pochodzi od imienia rycerza Janika, który mógł być znany już w 1182 roku (choć brak jednoznacznego dokumentu potwierdzającego istnienie akurat tego Janika w tamtym czasie).

Ianikowice: Jest to najstarsza zapisana forma nazwy, odnotowana 12 lipca 1264 roku w dokumencie biskupa wrocławskiego Tomasza I. Dokument ten dotyczył nadania dziesięcin cystersom z Rud.

Schemat powstawania: Uważa się, że nazwa ewoluowała od struktury rodowej: Janikowic (potomek Janika) → Janikowicy (potomkowie) → Janikowice (osada zamieszkiwana przez potomków Janika) → współczesne Jankowice.

Związki z hagiografią (Teorie o świętych Janach)

W tradycji i symbolice wsi pojawiają się próby powiązania nazwy z postaciami świętych:

Święty Jan Chrzciciel: Postać ta widnieje na pieczęci gminnej z początku XIX wieku, przedstawiającej biblijną scenę – głowę świętego na misie. Choć święty mógłby dać nazwę średniowiecznej osadzie, jego wizerunek na pieczęci prawdopodobnie upamiętnia fakt, że w 1615 roku, w sobotę przed dniem św. Jana Chrzciciela, istotna część majątku wsi wróciła w ręce opata rudzkiego.

Święty Jan Nepomucen: Niektórzy przypisywali genezę nazwy temu popularnemu na Śląsku świętemu. Teoria ta jest jednak uznawana za błędną, ponieważ Nepomucen żył w XIV wieku i został kanonizowany dopiero w XVIII wieku, podczas gdy pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z połowy XIII wieku.

Przymiotnik „Rudzkie” (Rauden)

Dodatek „Rudzkie” (niem. Rauden) został wprowadzony z przyczyn administracyjnych i feudalnych:

Miał on na celu odróżnienie wsi od innych miejscowości o tej samej nazwie (np. Jankowice koło Świerklan).

Podkreślał on historyczną przynależność wsi do majątku opactwa cystersów w Rudach Wielkich, a po 1810 roku do dóbr księcia raciborskiego, który obrał Rudy za swoją siedzibę.

Okres germanizacji (XX wiek)

Wiek XX przyniósł radykalne zmiany nazw wynikające z polityki ówczesnych władz niemieckich:

Jankowitz Rauden: Tak brzmiała oficjalna nazwa w okresie Republiki Weimarskiej (1922–1935), po podziale Śląska.

Rodenbach (1936–1945): W 1936 roku władze hitlerowskie, w ramach akcji usuwania nazw słowiańskiego pochodzenia, narzuciły nową nazwę – Rodenbach.

Nazwa współczesna i dialektalna

Jonkowice: W codziennej mowie mieszkańców, niezależnie od oficjalnych dokumentów, funkcjonuje forma dialektalna Jonkowice. Najstarsi mieszkańcy, zapytani o miejsce zamieszkania, używają właśnie tej formy.

Powrót do korzeni: Po 1945 roku przywrócono polską nazwę Jankowice, uzupełnioną o przymiotnik Rudzkie – a od 2005 po prostu… Jankowice.

---

Miejscowości „Jankowice” w Polsce – a jest ich wiele (oczywiście, poza Jankowicami w woj. śląskim, pow. raciborski, gmina Kuźnia Raciborska)

…
Jankowice – woj. śląskie, pow. pszczyński, gmina Pszczyna
Jankowice – woj. śląskie, pow. raciborski, gmina Kuźnia Raciborska
Jankowice Rybnickie – woj. śląskie, pow. rybnicki, gmina Świerklany
Jankowice – woj. dolnośląskie, pow. oławski, gmina Oława
Jankowice – woj. kujawsko-pomorskie
Jankowice – woj. lubelskie
Jankowice – woj. łódzkie, pow. brzeziński, gmina Jeżów
Jankowice – woj. łódzkie, pow. kutnowski
Jankowice – woj. łódzkie, pow. radomszczański
Jankowice – woj. małopolskie, pow. chrzanowski, gmina Babice
Jankowice – woj. małopolskie, pow. proszowicki
Jankowice – woj. podkarpackie
Jankowice – woj. świętokrzyskie (ogólnie)
Jankowice – woj. mazowieckie, pow. grójecki
Jankowice – woj. mazowieckie, pow. radomski
Jankowice – woj. mazowieckie, pow. szydłowiecki
Jankowice – woj. wielkopolskie, pow. poznański, gmina Tarnowo Podgórne
Jankowice – woj. warmińsko-mazurskie, pow. działdowski, gmina Działdowo
Jankowice – woj. warmińsko-mazurskie, pow. kętrzyński, gmina Srokowo